Start

Arcade Parts

Arcade Stick

MAK/Superguns

Articles

Autor: kowal©

Budowa klasycznego joysticka

          

           Większość typowo arcadowych joysticków ma zbliżoną budowę. Pewne elementy się powtarzają i nawet jeśli mają odmienny kształt pełnią podobna funkcję. Na forach dość często można trafić na terminy odnoszące się do poszczególnych elementów. Sugerowana jest ich wymiana lub modyfikacja czy też po prostu opis odmiennego efektu jaki powodują w pracy joysticka. Przedstawię tutaj na przykładzie Compact Joystick jakie elementy tworzą kontroler i w jakich odmianach mogą występować i za co odpowiadają.

           top - szczyt drążka joysticka najczęściej spotykany jest balltop i battop. Balltopy to kule o średnicach 30, 32, 35, 38, 40mm. Battopy to podłużne stożkowate gałki spotykane zarówno w wersji ovaltop (owalne, jajowate) jak i theardrop (stożkowe w kształcie łzy).

           shaft - trzon gałki nazwa ta ogólnie odnosi się do całego stalowego drążka. Jednak przy wymiarowaniu drążków wystających ponad panel mianem shaftu określa się jedynie wolny odcinek trzonu od płytki montażowej bazy lub pivota do szczytu gałki. I zazwyczaj spotykając się z określeniem shaft chodzi właśnie o ten krótki odcinek.

           shaft cover - to osłonki na trzon mające na celu pogrubić drążek lub zdeterminować mu wysokość względem groove - podobnie jak przelotki (slave). Najczęściej wykonane są z tworzywa, mogą być dzielnymi elementami jak i być na stałe zintegrowane z trzonem.

           slave - przelotki służą do regulacji długości trzonu (shaft) a tym samym wysokości drążka wystającego ponad bazę. Przelotki najczęściej maja postać tulejek ale taka samą funkcje może spełniać osłona trzonu (shaft cover) jak i pivot.

           groove - wyżłobienie, frez pod e-clip. Joysticki z regulacją wysokości posiadają ich kilka w zależności jaki dystans ustawimy osłoną trzonu (shaft cover), przelotka (slave) czy pivotem wybieramy odpowiedni groove.

           washer / dust cover - osłonka przeciw kurzowa. Chroni pivota przed naleciałościami z kurzu oraz zabezpiecza nasadę dłoni przed przyszczypaniem jeśli się dostanie miedzy otwór w panelu a drążek. Osłonki czasem mogą być w formie kołnierza na trzonie (shaft).

           pivot - to czop czołowy czyli końcówka osi (którą jest stalowy trzon drążka), osadzony jest w wgłębieniu bazy które to wgłębienie jest częścią łożyskującą a sam pivot częścią łożyskowaną. Łożyska w joystickach działają głównie w sposób teleskopowy. Pivot ma na celu umożliwienie wychylania drążka na boki oraz jego swobodny obrót wokół osi. Sposób budowy całego łożyska ma bezpośredni i nadrzędny wpływ na ogólną dynamikę joysticka. Pivot zazwyczaj wykazuje pełną autonomię ale może też być zintegrowany z centrującym pierścieniem lub innym elementem.

           Pivot może mieć formę pierścienia z gumy (WICO Leaf Switch) lub magnesu (Magnetic Joystick) z otworem pod drążek, cylindrycznej przelotki (STC, Eurojoystick), stożkowej tulejki (Compact Joystick, P360), półkuli (JLF) ostatecznie pivotem może być podkładka (LS-33).

           Pivoty cylindryczne, stożkowe i podkładki centrują drążek na sztywno i szybko. Półkule i pierścienie gumowe wyraźnie maja gładszy ale również zmulony ruch przy powrocie do pionu i trwa on zdecydowanie dłużej. Przy czym sami gracze w obiegowej terminologii nazwy łożysko (bearing) używają jedynie w przypadku konstrukcji posiadających pivota jako półkulę w odniesieniu najczęściej do japońskich konstrukcji. Inne rozwiązania są traktowane jako nie łożyskowe. Pivot może też determinować wysokość drążka podobnie jak osłona trzonu (shaft cover) czy przelotki (slave).

           base - baza joysticka to cześć stykająca się bezpośrednio z płytka montażową i hubem. Przy czym oba te elementy mogą być zintegrowane z nią. W bazie zazwyczaj tkwi mechanizm centrowania z części łożyskującej i sprężyny.

           spring, rubber/magnetic grommet - sprężyny lub pierścienie gumowe i magnetyczne zazwyczaj są wykorzystywane jako źródło siły do wycentrowania joysticka.

           washer for spring - podkładka pod sprężynę, jest to element ograniczający i ściągający sprężynę. Zazwyczaj ma wyżłobienie w które wchodzi ostatni zwój/skok sprężyny. Element ten również bierze udział w centrowaniu i stabilizowaniu joysticka gdyż zazwyczaj drążek ciasno przechodzi przez jego cylindryczne centrum. Do podkładki zazwyczaj dociska actuator może też być z nią całkowicie zintegrowany.

           mountingplate - płytka montażowa, może być zintegrowana z bazą lub stanowić oddzielną przykręcaną część. Na płytce umieszczone są otwory pod śruby w odpowiednim rozstawie mocujące joystick w panelu. Płytki mogą być płaskie (flat plate) lub w wypukłym kształcie (s-plate).

           hub - gniazdo na którym są osadzone mikroprzełączniki, przełączniki listkowe lub elektroniczne PCB do rejestracji ruchu. Hub może być bezpośrednio zintegrowany, przykręcony lub dopinany do bazy. Często na jego centralnej podstawie znajduje się zintegrowany restrictor (ogranicznik). Huby w niektórych seriach joysticków z danej firmy (WICO) mogą być przepinane i wykazywać wysoka kompatybilność z innymi bazami.

           restrictor - ogranicznik to odpowiednio wyprofilowany szablon przez który zazwyczaj przechodzi drążek lub actuator. Determinuje one mechanicznie zarówno tryb pracy jak i rotację. Może fizycznie eliminować dane kierunki jak i je potęgować. Ośmiokąt zapewnia precyzyjne wbijanie prostych kierunków oraz przekątnych, kwadrat potęguje przekątne a romb je eliminuje. Ograniczniki mają różną formę mogą być płytkami montażowymi, osobnymi przepinanymi podstawkami lub na stałe scalonymi z bazą czy hubem elementami. Poniżej przykłady ograniczników w formie podstawek. Kolejno od lewej strony okrąg (circle), ośmiokąt (octagonal), kwadrat (square), romb (rhombus), prostokąt (rectangle).

           switches - przełączniki są używane w joystickach cyfrowych jako rejestratory ruchu. Obecnie najczęściej uważne są mikroprzełączniki V. Przełączniki osadzone są na hubie za pomocą śrub lub klipsów. Zamiast przełączników można spotkać elektroniczne PCB z układem diod lub indukcyjne elementy.

           actuator - Jest to organ wykonawczy na dolnym końcu drążka bezpośrednio działający na rejestrator ruchu. W klasycznych joystickach opartych o mikroprzełączniki zazwyczaj ma formę cylindra lub czworoboku którego ściany naciskają na plunger lub lewar mikroprzełącznika. W joystickach elektronicznych może być to rdzeń ferrytowy lub magnes. Actuator pełni też inne funkcje może wpływać na zakres przekątnych jak i rotację. W joystickach z ogranicznikiem w formie podstawki dociska do jej wewnętrznej ścianki nadając joystickowi rotację zgodną z szablonem i jego średnica i wyprofilowanie również reguluje rzut.

           e-clip - e-klips, e-podkładka to zatrzask na końcu drążka który wpinamy w wyżłobienie aby zblokować drążek lub actuator.